Tου Ralph Atkins

«Η του ύψους ή του βάθους», αλλιώς, είτε πολύ «τίμιοι» ή καθόλου έντιμοι, ήταν οι λαοί που κατάφεραν να αψηφήσουν φέτος την κρίση στην Ευρώπη, όπως προκύπτει από έρευνα της Deutsche Bank που δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα.

Σύμφωνα με αυτήν οι «γκρίζες» οικονομίες, αλλιώς η παραοικονομία, μπορεί να λειτουργήσει σαν μαξιλάρι κατά της ύφεσης - μόνον που για να συμβεί κάτι τέτοιο, οι παράνομες δραστηριότητες πρέπει να γίνονται στον μέγιστο βαθμό!

Οι οικονομίες με «μαύρη» απασχόληση, με μη καταγεγραμμένες συναλλαγές, με ανύπαρκτες αποδείξεις, φοροδιαφυγή ή παράνομες δραστηριότητες (ακόμη και διακίνηση ναρκωτικών), είδαν το ΑΕΠ τους να συρρικνώνεται λιγότερο την περίοδο της χειρότερης κρίσης στην Ευρώπη από τη δεκαετία του 1930 σε σχέση με πιο «έντιμους» γείτονές τους.

Συρρίκνωση
Τούτο λειτουργεί, ωστόσο, μόνον εάν η «σκιώδης οικονομία» είναι στην ύψιστη κλίμακα - όπως στην Ελλάδα όπου ο πρωθυπουργός, Γ. Παπανδρέου, παραδέχτηκε στις αρχές του μήνα τη διαφθορά που υπάρχει στις δημόσιες υπηρεσίες.

Παρά τα δημοσιονομικά της προβλήματα, η οικονομία της Ελλάδας συρρικνώθηκε μόλις κατά 1% φέτος, ενώ σε ολόκληρη την Ε.Ε., το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 4%.

Το 25% 
Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου το 25% της ελληνικής οικονομίας στηρίζεται στην παραοικονομία.

Αντίσταση στην κρίση προέβαλαν, όμως, και οι οικονομίες με «ιδιαίτερα» έντιμο πληθυσμό, όπως η Αυστρία, η Γαλλία και η Ολλανδία. Αντιθέτως, «οι χώρες στις οποίες οι λαοί δεν μπορούν να αποφασίσουν εάν επιθυμούν να προσφέρουν την εργασία τους «εντίμως» στην επίσημη οικονομία ή στην παραοικονομία επλήγησαν περισσότερο από όλες», καταλήγει η έρευνα.

Η Γερμανία
Στην τελευταία ομάδα συμπεριλαμβάνονται η Γερμανία, η Ιρλανδία και οι σκανδιναβικές χώρες, των οποίων η παραοικονομία αντιστοιχεί στο 15% του ΑΕΠ. Σε αυτές τις χώρες το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 5% το 2009, και στην περίπτωση της Ιρλανδίας και της Φινλανδίας η συρρίκνωση του ΑΕΠ ήταν μεγαλύτερη από 6,5%.

Ο δρόμος της αρετής; 
Το κωμικοτραγικό είναι πως η έκθεση παρατηρεί ότι οι Γερμανοί έχουν δύο εναλλακτικές λύσεις: είτε να ακολουθήσουν τον δρόμο της «αρετής», να απασχολούνται και να πληρώνονται στην επίσημη οικονομία, είτε να ακολουθήσουν το παράδειγμα «επιτυχημένων» χωρών, όπως της Ελλάδας (να μην απασχολούν φερ΄ειπείν παράνομους ελαιοχρωματιστές μόνον για το σαλόνι, αλλά για ολόκληρο το σπίτι, χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε ανάμειξη του κράτους).

Καταλήγει δε, πως η εντιμότητα είναι η καλύτερη επιλογή. Ο συντάκτης της έρευνας, Σεμπάστιαν Κουμπς, παραδέχεται πως δεν έχει σαφή απάντηση για να εξηγήσει πώς είναι δυνατό να συμβαίνει η παραοικονομία να έχει συμβάλει στη στήριξη των οικονομιών.

Μια εξήγηση θα μπορούσε να είναι πως ένας ανεπίσημος τομέας που ωστόσο λειτουργεί καλά παρέχει εναλλακτικές λύσεις, όπως συμβαίνει με τη μαύρη εργασία, αλλά και η τιμιότητα έχει καλύτερα αποτελέσματα.